Mass silence: พฤษภาคม 2021

มังคุดคัด ภูมิปัญญาชาวบ้าน

หนึ่งเดียวในประเทศไทย

ของกินเล่นแสนอร่อย เพียงคำแรกที่ได้ลิ้มลองมังคุดคัด ก็รู้สึกติดใจในความกรอบความหวานอมเปรี้ยวนิดๆของมังคุดคัดลูกสีขาวสวย แถมยังเคี้ยวได้ทั้งเมล็ดเลย

ผลไม้แปรรูปซึ่งเกิดจากภูมิปัญญาชาวบ้าน มีให้เห็นเฉพาะที่นครศรีธรรมราชเพียงแห่งเดียวเท่านั้น โดยนำผมมังคุดดิบ ปอกเปลือกท้ังผลแล้วน้ำเนื้อไปแช่น้ำปูนใสเพื่อให้เนื่อมังคุดขาวสะอาด และกรอบน่ากิน ผี่งให้แห่งแล้วนำไปเสียบไม้ คล้ายกับไม้ลูกชิ้น ไม้ละ 2-4 ลูก ขนาด 2-4 นิ้ว แล้วแต่ความสมบูรณ์ของลูก มีให้กินปีละคร้ัง ในราวเดือนมิถุนายน - สิงหาคม มีการขายโดย ทั่วไปที่มากหน่อยจะเป็นตามร้านอาหารในเมือง โดยเฉพาะบริเวณวัดพระธาตุฯ และชุมชนหน้าสะพานยาว

ในช่วงที่มีมังคุดเยอะๆ แม่ค้าก็จะนำมังคุดคัดเดินเร่ขายอยู่ทั่วไป หาซื้อชิมได้ตามร้านอาหาร อย่างเช่นที่ร้านขนมจีนเมืองคอนพานยม ร้านขนมจีนเส้นสดแม่แอ๊ด และที่ร้านกาแฟโกปี๊ อีกทั้งที่วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร เป็นต้น

แหล่งทำมังคุดคัดประจำจังหวัด ที่ชุมชนสะพานยาวใกล้สถานีรถไฟนครศรีธรรมราช บริเวณริมถนนตรงข้ามกับวัดศรีทวี

มังคุดสดจะมาจากทางจันทบุรี พังงา และระนอง บ้านคีรีวง ในอำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราชนั้น มีมังคุดนอกฤดูกาลเกือบทั้งปี เป็นแหล่งปลูกขึ้นชื่อของจังหวัดอยู่บนเทือกเขาหลวง

ผลมังคุดที่นำมาคัด เรียกว่ามังคุดห่าม คือมังคุดสีเขียวๆ เก็บก่อนสุก 3-4 วัน กรรมวิธีการทำคือเอามีดปาดด้านหัวและท้ายลูกมังคุด แช่ในน้ำปูนใสผสมน้ำเกลือเพื่อให้ยางออก โดยล้างมังคุดถึง 3 น้ำ นำมาปอกเปลือก เสียบไม้เป็นลูกๆ แล้วล้างด้วยน้ำเปล่าอีกทีก็นำไปขายได้ ซึ่งตอนทำต้องระวังไม่ให้ยางมังคุด

ช่วงนอกฤดูกาลอย่างนี้ขายไม้ละ 2 ลูก สนนราคาถึง 3 ไม้ 100 บาททีเดียว ส่วนช่วงที่มีมังคุดเยอะๆ จะเสียบไม้ละ 3 ลูก 4 ลูก 5 ลูกแล้วแต่ขนาด ราคาก็ย่อมเยาลงมาเหลือ 4 ไม้ ถึง 7 ไม้ 100 บาท

หากมาเยือนจังหวัดนครศรีธรรมราช อย่าลืมลองชิมมังคุดคัดเสียบ ช่วงงานเทศกาลเดือนสิบหรืองานประเพณีสารทเดือนสิบ ซึ่งถือเป็นงานใหญ่ของจังหวัด มีประมาณช่วงเดือนกันยายนของทุกปี

การพัฒนาภาวะผู้นำเพื่อสร้างความเข็มแข็งของชุมชนตามโครงการนำร่องการสร้างกลไกความร่วมมือภายใต้แผนแผนแม่บทการพัฒนาอาชีพและส่งเสริมรายได้ โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ้มน้ำปากพนังอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

นับเป็นโครงการลำดับต้น ๆ ที่ผมได้เข้ามาในส่วนหนึ่งของการทำงาน ระหว่างหน่วยงานราชการกับชุมชน ณ ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านบ่อน้ำซับ หมู่ที่ 1 ตำบลขุนทะเล อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช ในระหว่างวันที่ 15-17 พฤษภาคม 2555

การพัฒนาภาวะผู้นำเพื่อสร้างความเข้มแข็งของชุมชน ตามโครงการนำร่องการสร้างกลไกความร่วมมือ ภายใต้แผนแม่บทการพัฒนาอาชีพและส่งเสริมรายได้ โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ด้วยความร่วมมือของหน่วยงานสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในจังหวัดนครศรีธรรมราช พัทลุงและสงขลา จากหมู่บ้านเป้าหมายที่เข้าร่วมโครงการ หมู่บ้านนำร่อง 15 หมู่บ้าน ในพื้นที่โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ร่วมกันของคนในชุมชน ให้เกิดกระบวนการทำงานร่วมกันอย่างบูรณาการ ของทุกภาพส่วนทั้งภาคราชการ เอกชน และภาคประชาชน

โดย สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งผู้จัดทำโครงการ นายเกียรติศักดิ์ นารีเลิศ หัวหน้ากลุ่มช่วยเหลือเกษตรกรและโครงการพิเศษ ผู้รับผิดชอบการจัดโครงการ ได้กำหนดจัดขึ้น มีกลุ่มเป็าหมาย ผ่านผู้นำเกษตรกร หมู่บ้านนำร่อง มาร่วมกันพัฒนาศัยภาพขับเคลื่อนด้านเศรษฐกิจพอเพียง สร้างเครือข่ายความเข็มแข็งของคนในชุมชน ร่วมกันเรียนรู้และดำเนินกิจกรรมตามแนววิถีชีวิตเศษฐกิจพอเพียง ซึ่งกิจกรรม ประกอบด้วยการ อบรม จากวิทยากร การเรียนรู้ จากฐานเรียนรู้การฝึกระดมความคิด และลงมือปฏิบัติ มีวัตุประสงค์ของการทำกิจกรรม 1) เกิดผู้นำในการสร้างความเข้มแข็ง และผู้นำการเปลี่ยนแปลงของหมู่บ้านในพื้นที่โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

2) เกิดผู้นำที่มีความรู้ ความสามารถในการขับเคลื่อนกระบวนการพัฒนาหมู่บ้าน 3) เกิดแผนแม่บทชุมชนพึ่งตนเองที่เกิดจากกระบวนการเรียนรู้ของชุมชน 4) เกิดกลไกความร่วมมือ และเครือข่ายการพัฒนาแผนแม่บทชุมชน

โดยวัตถุประสงค์ 1.จะต้องให้พึงพาตนเองให้ได้ 2. รู้้เท่าทันการเปลี่ยนแปลง 3. ไม่ตามกระแสบริโภคนิยม

เมื่อกล่าวถึงการพัฒนา มีกระบวนการพัมนา 5 ขั้นตอน 1.การค้นหาผู้นำหรือผู้สนใจ 2.การปรับกระบวนทัศน์หรือวิธิคิด 3.การเรียนรู้เพื่อให้รุกจักตนเอง 4.การเรียนรู้เพื่อรู้จักโลกและสิ่งแวดล้อม 5.การกำหนดทิศทางในการพัฒนาตนเอง

เศรษฐกิจพอเพียง เป็นเสมือนรากฐานชีวิต รากฐานความมั่นคงของแผ่นดิน เปรียบเสมือนเสาเข็งที่ถูกตอกรองรับบ้านเรือนตัวอาคารใว้นั้นเอง ส่ิงก่อสร้างจะมั่นคงได้ก็อยู่ที่เสาเข็ม แต่คนส่วนมากมองไม่เห็นเสาเข็มเสียด้วยซำ้ไป (พระราชดำรัสพระบามสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว) จากวารสารมูลนิชัยพัฒนา

ในภาคเช้าเรื่มจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับการทำเกษตร สะท้อนปัญหาและข้อเสนอแนะในการทำอาชีพเกษตรกรรม

กิจกรรมที่ได้เรียนรู้ประกอบไปด้วย การทำเกษตรแบบผสมผสาน การปลูกพืช 7 ช้ัน ประโยชน์ 7 อย่าง ชั้นที่ 1 ไม่บำเหน็ดบำนาญ (ไม้พุ่มสูง) ชั้นที่ 2 ไม้ยังชีพรายปี (พุุ่มกลาง) ชั้นที่ 3 ไม้ยังชีพรายเดือน ชั้นที่ 4 ไม้ยังชีพรายวัน ชั้นที่ 5 ไม้หัวใต้ดิน ชั้นที่ 6 ไม้ผิวน้ำ ชั้นที่ 7 ไม้เลื้อย

ด้านประโยชน์ ของการทำเกษตรผสมผสาน ประกอบด้วย 1. ประโยชน์ทางด้านปัจจัยสี่ในการดำรงชีพ 2. ประโยชน์ทางด้านเศษฐกิจและสังคม 3. ประโยชน์ทางด้านสิ่งแวดล้อม 4.ประโยชน์ทางด้านการการจ้างงาน 5.ประโยชน์ทางด้านการวิจัยและการเรียนรู้ 6. ประโยชน์ทางด้านอิสระจากการประกอบอาชีพ 7. สุขภาพที่ดี

****เจตนารมณ์ร่วม*****

เราชาวลุ่มน้ำปากพนัง โครงการการอบรมการพัฒนาภาวะผู้นำเพื่อความเข้มแข็งของชุมชนตามโครงการนำร่องการสร้างกลไกความร่วมมือภายใต้แผนแม่บทการพัฒนาอาชีพและส่งเสริมรายได้ โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ขอประกาศเจตนารมณ์ร่วมการขับเคลื่อนกระบวนการชุมชนเข้มแข็งดังนี้ 1. จะช่วยกันสร้างกลไกความร่วมมือระดับหมู่บ้านนำร่อง 2. ช่วยกันเสริมสร้างและขับเคลื่อนแผนแม่บทชุมชนเป็นเครือข่ายขยายผล 3.จะร่วมกันประสานเครือข่ายเพื่อขยายผลหมู่บ้านข้างเคียง 4.จะร่วมกันสร้างทีมสนับสนุนการปฏิบัติงานให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 5. จะร่วมกันจัดทำแผนงานและขับเคลื่อนงานของเครือข่าย 6. สร้างโรงเรียนผู้นำ 15 หมู่บ้านนำร่อง